MAÏDAN BEREIKT OP OBJECTIEVE WIJZE EEN GEVOEL VAN SAAMHORIGHEID

Luka Mans, www.cultuurbewust.nl, 05.06.2014

In november 2013 vinden er in Oekraïne demonstraties plaats naar aanleiding van het niet ondertekenen van een associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie. De betogers willen meer Europese integratie, maar de Oekraïense president Victor Yanukovych weigert hierover afspraken te maken met Europa. Met Maïdan vertelt regisseur Sergei Loznitsa het verhaal van de strijd op het onafhankelijkheidsplein Maïdan in Kiev van januari tot en met februari 2014. Hij doet dit op intieme en objectieve wijze.

De eerste beelden van de documentaire Maïdan wekken een intieme sfeer op. In lange scènes laat de regisseur zien hoe allerlei verschillende mensen samenkomen. Mannen en vrouwen van jong tot oud komen in beeld. De opening van de film draagt een positief beeld uit. Mensen maken muziek, eten en slapen samen en hebben een lach op hun gezicht. De toespraken die op het Maïdan-plein te horen zijn, zijn positief. Er wordt gesproken over een geweldloze opstand tegen de Oekraïense regering. Mensen op het onafhankelijkheidsplein zijn optimistisch over de toekomst van Oekraïne. Maar hoe meer tijd er verstrijkt, hoe gespannener de sfeer wordt. Het onvermijdelijke gebeurt wanneer men over gaat op geweld om doelen te bereiken.

Alsof je erbij bent

Door de manier waarop de gebeurtenissen aan de kijker worden getoond krijgt deze het gevoel zelf bij de ontwikkelingen op het plein aanwezig te zijn. Door middel van lange scènes raak je langzaam vertrouwd met de escalerende situatie die de documentaire toont. Verschillende indrukken worden opgedaan. We zien onder andere beelden van enthousiaste mensen op het plein, gewonden bij de eerste hulp, volle slaapzalen en er staan lange rijen waar voedsel wordt uitgedeeld. De demonstranten worden op ooghoogte en van dichtbij gefilmd waardoor het lijkt alsof je oog in oog met deze mensen op het plein staat. Op deze manier ontstaat een gevoel van betrokkenheid en intimiteit gedurende de film.

Eensgezindheid

Loznitsa toont op succesvolle wijze eensgezindheid in een tijd van crisis. Allerlei verschillende mensen komen samen en streven allen hetzelfde doel na: de onafhankelijkheid van Oekraïne. Een visuele ondersteuning van het gevoel van de saamhorigheid is de Oekraïense vlag die in elk shot van de film te zien is. Het plein staat vol met vlaggen en mensen dragen de vlag over hun kleding om hun nationalisme te tonen.

Objectieve verbeelding

Loznitsa toont het verhaal vanuit het onafhankelijkheidsplein in Kiev. Toch weet de regisseur subjectiviteit te voorkomen. De beelden tonen immers werkelijke gebeurtenissen. Ondanks het gevoel van betrokkenheid dat de film bereikt, wordt een bepaalde afstand behouden. Er wordt niet expliciet gevraagd naar de mening van demonstranten of andere aanwezigen. Ook zijn er geen muziek- of geluidseffecten gebruikt die de emoties van de kijker onbewust zouden kunnen beïnvloeden. Wel zien we in de documentaire driemaal tekst verschijnen. Deze tekst bevat echter enkel feitelijke informatie over de gebeurtenissen op Maïdan. Zo eindigt de documentaire met het vermelden van de honderden doden, gewonden en vermisten.
Maïdan maakt indruk wegens de objectieve weergave van feitelijke gebeurtenissen. Doordat Loznitsa de kijker op intieme manier betrekt bij de mensen op het plein, heeft de film een grote impact.